
Wie Düsseldorw zo sinne Schotzpatron kom
Odder: Dä Hilleje, den mr en Remaje „afholte“, ohn för zo frare, wann he noh Huus moss
Düsseldorw hät bekanntlech Vellerlei: de Rhing, de längsde Thek op dr Welt, ne scheefe Kerketurem on de fest Öwerzeujong, dat mr op dr rechteje „Schäl Sit“ vom Rhing lävt. Bloß ene eejen Schotzpatron hadde de Stadt em Meddelalder zonächs nit jehatt. Dat konnt natörlech nit so blieve. En Resedenzstadt, die jett wähde well, bruchte schleeßlech jett Hillejet. On weil dr Onleinhandel em Johr 1383 noch nit besongersch pingelech jenau funxijoneeren dät, hät Herzoch Wellem I. von Berech offebar met sech afjemaht , de Sach selvs en de Hangk zo nähme. Äwer, fange mer von vöre aan! Ne Bischop us Antiochia, wat wiet fott ess Noh Öwerleeferong von de Kerk, kütt Apollenaris us Antiochia, ne wechteje Stadt en de Antiek im Jebiet von dä Törkei vo hütt. Hä wohd Bischop von Ravenna on storv vermodlech em zwedde Johrhongert als wies ne Märtyrer för sinne chressleche Jloov.
Wat af jezz historesch ohn Zwiefel zo beläje ess, lösst sech hüt bloß noh schwier eruskreeje. Zwesche Apollenaris on ons leeje schleeßlech fass 2.000 Johr – on anno Piefedeckel wohd noh nit jedereen Deensreis bei däm Instajram opjeschrieve.
Eens ess jewess: Apollenaris wohd als Hilleje verehrt, on sinn stärvleche Överreste send wähtvolle Knöckskes. Em Meddelalder wore solche Knöckskes nit bloß rellijöse Erennerongsstöck. Se bedüde: Aankicke, Peljer, Handel on Einnohme.
Ene beröhmde Hilleje wor anno Piefedeckel onjefähr jenau so jood , als wies hütt ne joode Mess, ne jroode Foßballvereen on ne Chressmaht met ne staatse Besöhk zesamme.
Et Scheff, dat bei Remaje nit wieder fahre wollt
De Lejende noh, wohde de Knöckskes von däm Apollenaris em Johr 1164 zesamme met ne Hoope angere Hillechdömer op enem Scheff de Rhing eronger jebraht. Jenau op däm Scheff solle ooch de Knöckskes von dänne Hillije Drei Könije jewäse sin, die dä kölsche Ähzbischop Rainald von Dassel noh Kölle hät brenge losse.
Se wore jerad bei Remajen, do passerden jett janz Wonderlejes: Dat Scheff blievt aanjävlech leeje. Et jing nimmieh. Nix noh vöre, nix noh hinge!
De janze Scheffslütt hant jerodert, jetrocke, jeschove, se hant jebädt on dorfde erjenswann ooch anjefange hant, sech jäjeseitech de Schold zo jäve. Dä Rhing zeichden sech onbeendröckt. Ehsch nohdäm de Knöckskes von däm Apollinaris am Ofer wore, konnt dat Scheff wieder fahre. Dat Zeeche wor för at Vollek anno Piefedeckel klor: Dä Hilleje wollt en Remajen blieve. On wenn ene Hilleje all schon so klor sinne Wonsch säht, dat hä blieve well, deskodeert mr nit ewech.
Op eenem Berg tireck bei Remaje han de Mensche ene kleene Kerk jebaut on dr Berg nannden se Apollinarisberg. Vell Peljer send jekomme, hadde jebädt on se mossde schlope, esse on drenke. Remajen hadde domet nit bloß ene Hilleje, söndern ooch ene rechtech joode Quell för janz vell Moppe. De Jeschecht vom Scheff, dat nit wieder wollt, ess allerdengs enne echt Histörche on op dat so rechtech ess, kann kinner nit beläje.
Dann kom dä Herzoch us Düsseldorw
Mieh wie 200 Johr späder, zemlech jenau 1383, trock Herzoch Wellem I. met ne Pöngel Lütt noh Remaje. De pollitesche Sittewazziijon am Äng vom 14. Johrhongert wor ärch komplezert, de Ambijänte dat offebar äwefalls – on am Änd wohd de Stadt öwerfalle. Dobei ess dä jröttsde Deel von dem Apollenaris sin Knöckskes en de Hängk vom Herzoch jefalle. Wellem nohm de Jebeen met noh Düsseldorw on öwerjov se dem Steff von St. Lambäthes. Mer könnde sare: Düsseldorw hät sinne spädere Stadtpatron dörch e Schnäppche us dem Meddelalder bekomme. Äwer Remajen hät vermodlech von „Raub“ jesproche.
Dä Herzoch dojäje hät wohrschenlech „Secherstellong“ jesaht. On en Düsseldort nannden mr dat am Äng janz eenfach „Tradizzijohn“. Komplett wor de Jeklaute öwrijens nit. Et Haup von dem Hilleje hant de Jonges us Remaje vörher en Secherheet jebraht on bliev met Ongerbrechonge en Remaje. So ess et jekoome, dat dä Hilleje quasi op alle beeds Städte am Rhing verdeelt wohd: dat jröttsde Deel en Düsseldorw, dä Kopp en Remaje. Rheinesches Metenanger ahbiede soh anno Piefedeckel jett angers us als wies hüt, moss mr fessstelle!
Us dä Jeklaute wähd ne Stadtpatron
En Düsseldorw wohde de Knöckskes en St. Lambäthes opjehoven. Als lang schon vör et Johr 1392 send de Mensche en e fierleche Prozessijohn met denne Knöckskes von däm Appolenaris dörch de alde Stadt jetrocke. Dat ess bewiese!
Domet wor klor: Apollenaris wor nit kohz op ene Sprong vorbei jekoome.
Noh ene alde möndleje Öwerleeverong soll Papst Bonifaz IX. em Johr 1394 de Knöckskes de Düsseldorwern zojesproche hant. Op dat janz jenau so passeert ess, kannste hüt nit mih secher beläje. Sietdäm wähd Apollenaris als wies dä Schotzpatron von Düsseldorp verihrt.
Wenn mer sech de Jeschecht hüt so aansüht, werkt se e klee besske wedderspröchlech: Zoehsch kläut mr eneem angeren Oht de Knöckskes von so nem Hilleje on dann säht mr för däm: „Sidd ehr so joot on beschötzt onser Stadt?“
Äwer vellech hant se sech en Düsseldorw jedacht:
„Jezz, wo dä Mann ens hee ess, kann hä ooch e klee besske op de Stadt achtjäve.“
On Apollenaris hät, so wie et ussüht, sinne Freed met dä Sittewazzijohn jemaht zo han. Jedefalls lieje sinne Knöckskes bes hütt en ne prächdeje Schrien en dr Basilika vom St. Lambäthes – meddse en dr Altstadt, nit wiet fott von Stelle, an denne Düsseldorwer rejelmäßech bewiese, dat se manchmol faktesch jöttleje Help jebruche könne.
Vom Fess von däm Hillejen zo de jrooden Kermess
Dä Dach, an dem mr dä hilleje Apollenaris janz besongersch verihre deht, es dä 23. Juli. Rond öm dat Datom jov et en Düsseldorw als schon emmer en Fesswoch met Joddesdeensde, Prozessijohn on fierleje Veranstaldonge.
Als wies et em Rheinland so öblich ess, blievt et natörlech nit beem Bäde.
Wo ne Pöngel frohe Lüte zusammekoome, duurt et nit lang, bes jirgendeene ne Usschank opmäkt, ne angere e beeske op dr Lierkass speelt on noh ene angere frocht, of mr nit wat för de Kengerkes opstelle könnt.
Dat kerchliche Fess on die nöteje Versorjong von denne vell Piljere us de wiede Welt ess dr Urspron von dr Tradizzijohn, die hütt janz eng met de Jröttsde Kermess am Rhing verbonden es. „Kermess“ kütt schleeßlech von „Kerchmesse“ – also däm Fess rond öm en Kerk odder ene kerchlichen Fierdaach.
Dröm dät mancheener or mancheene bes hütt dodröwer deskodeere, of de“Jröttsde Kermess an däm Rhing “ eejenslech nit „Apollinariskirmes“ heeße mösst.
Ne echter Düsseldorwer – wenn, jo wenner och nie hee jelävt hät
Apollenaris wohd vermotleech en Antiochia jebore, hät en Ravenna jewerk, wohd en Remajen verehrt on kom vill Johrhongerte noh sinem Afläve noh Düsseldorw.
Domet ess hä eejenslech ne echte Düsseldorwer:
Hä wohd angerschwo jebore, kom erjenswann an de Rhing on blievt dann eenfach hee.
Siet mieh als wies 600 Johr jävt hä öwer onser Stadt acht – öwer St. Lambätes, de Aldestadt, de Schötze, de Kermess on vermotlech ooch öwer jedereen, dä et Morjens noh eenem lange Ovend versöhke deht, op em Borchplatz sinne eejene Orjenteerong wiederzofenge.
On sollde mr en Remajen bes hütt e klee besske knahtschech dodröwer sin, wie Düsseldorw zo sinem Schotzpatron jekomme es, kann mr bloß met rheinescher Jelosseheet antwohde:
Wat fott ess, ess fott. Wat he en Düsseldorw ess, blievt hee.
Text und Korrektur:
Sebastian Thöne & Hans Dieter-Caspers
#PittermannsScholl #DüsseldorferPlatt #DüsseldorferMundart #Düsseldorf #Apollinaris #Stadtpatron #StLambertus #DüsseldorferAltstadt #Stadtgeschichte #RheinischeGeschichte #Brauchtum #JröttsteKermessAmRhing